“अहो! जे  तुम्हीं म्हणतां कीं, “आपण आज किंवा उद्यां अमुक एका शहरीं जाऊ, तेथें एक वर्ष घालवूं आणि व्यापारांत कमाई करू,” त्या तुम्हांला उद्याचें समजत नाहीं; तुमचें आयुष्य तें काय? तुम्हीं वाफ आहां, ती थोडा वेळ दिसते, आणि मग दिसेनाशी होते. असे न म्हणता, “प्रभूची इच्छा असेल तर आपण जगू व अमुक अमुक करू,” असे म्हणा. आता तुम्हीं गर्विष्ठ आहां म्हणून फुशारकी मारतां; अशी सर्व प्रकारची फुशारकी वाईट आहे. (याकोब 4:13–16)

याकोब गर्विष्ठपणा आणि फुशारकी मारणेंआणि ज्यां धूर्तपणाने तें आपली डोकें वर काढतात यांविषयी बोलत आहेत. “तुम्हीं गर्विष्ठ आहात म्हणून फुशारकी मारता; अशी सर्व प्रकारची फुशारकी वाईट आहे.”

जेव्हां तुम्हीं शहाणपण, शक्ती आणि धन-संपत्ती या तीन गोष्टींसंबंधाने आत्मनिर्भर बनता, तेव्हां त्यां मिळून गर्विष्ठपणाच्या अंतिम टप्याकडे घेऊन जाणाऱ्या एका शक्तिशाली प्रेरणेला जन्म देतात; म्हणजेच, नास्तिकता. आम्हांला स्वतःच्या बाबतींत असलेला मोठेपणा जर कायम ठेवायचा असेल तर त्याचा सर्वात सुरक्षित उपाय म्हणजे आपल्यापेक्षा कोणीतरी वर आकाशांत मोठा आहे या गोष्टीला नाकारणे.

म्हणूनच गर्विष्ठ लोकांमध्यें इतरांना स्वतःपेक्षा कमी लेखून त्यांच्याकडे हीन भावनेनें पाहण्याची जन्मजात प्रवृत्ती असते. सी.एस. लुईस असें म्हणतात, “गर्विष्ठ माणूस नेहमी त्याच्या आजूबाजूच्या गोष्टींकडे आणि लोकांकडे खालच्या नजरेनें पाहतो: आणि, अर्थातच, ज्याअर्थी तुम्हीं इतरांना खालच्या नजरेनें पाहता त्याअर्थी तुम्हीं तुमच्यापेक्षाहि वर कोणीतरी आहे हे पाहूंच शकत नाहीं” (Mere Christianity).

परंतु गर्वाचे भरण-पुरण करण्यांसाठीं, ज्याच्याकडे वर दृष्टि करून पाहावें असा स्वर्गात कोणीहि नाहीं असें सरळ जग-जाहिर करणें अधिक सोपे असूं शकते. “दुर्जन नाक वर करून म्हणतो, “तो झडती घेणार नाही;” “देव नाही” असेच त्याचे सर्व विचार असतात” (स्तोत्र 10:4). शेवटी, देव नाहींच हे स्वतःला पटवून देणें गर्विष्ठांला अगत्याचे आहे.

याचे एक कारण असें, कीं देवाचें वास्तव जीवनाच्या एकएका आणि अगदी लहान-लहान घटनेंत अनिवारपणे उघड आहे जे नाकारले जाऊ शकत नाहीं. मनुष्याचा गर्विष्ठपणा इतका उंच आहे कीं देवानें हे विश्व चालवण्यांत इतक्या व्यक्तीगतपणे हस्तक्षेप करावा हे सुद्धा तो सहन करू शकत नाहीं, तर मग जीवनाच्या एकएका तपशीलवार आणि लहान-लहान गोष्टींचा तर विषयच नको.

गर्व देवाच्या सार्वभौमत्वाचा द्वेष करतो. म्हणून, गर्वाला देवाचे अस्तित्व आवडत नाहीं, कारण देव सार्वभौम आहे. आणि ही बाब तो “देव नाहीं” असें जाहिर करून व्यक्त करू शकते. किंवा ही बाब तो “मीं नाताळाच्या सुटीत गोव्याला जात आहे” असें जाहिर करून व्यक्त करू शकते.

याकोब म्हणतो, “इतकी खात्री बाळगू नका.” असे न म्हणता, “प्रभूची इच्छा असेल तरआम्हीं जगू आणि नाताळाच्या सुटीत गोव्याला जाऊ”, असें म्हणा.

याकोबाला असें म्हणायचे आहे कीं तुम्हीं गोव्याला जावें कीं नाहीं आणि तुम्हीं हा सुभक्तीपर बोध वाचून होईपर्यंत जगता कीं नाहीं हे देवच ठरवितो. गर्विष्ठपणानें भरलेल्यां आत्मनिर्भर लोकांसाठीं हे सत्य अत्यंत आक्षेपार्ह आहे — हा सुभक्तीपर बोध वाचून होईपर्यंत आपण जिवंत राहणार कीं नाहीं यावर सुद्धा आमचे कांहींच चालत नाहीं म्हणजे काय!

याकोब असें म्हणतो कीं तुमच्या भविष्यातील एक एक, व लहान-सहान अशा सर्व गोष्टींवर देवाच्या सार्वभौम अधिकारांवर विश्वास न ठेवणें म्हणजे गर्विष्ठपणा आहे.

या गर्वाशी लढण्याचा उपाय म्हणजे जीवनांत होणाऱ्या सर्व गोष्टींमध्यें देवाच्या सार्वभौमत्वाला मान्य करून आत्म-समर्पण करणें आणि आपले सहाय्य करण्यांत तोच आपले सामर्थ्य प्रकट करील (2 इतिहास 16:9), आम्हांला दररोज कल्याण व दया ही लाभूं देईल (स्तोत्र 23:6), त्याची आशा धरून राहणार्‍यांचे इष्ट करील (यशया 64:4), आणि आपल्याला त्याच्या गौरवासाठीं जगण्यांस आवश्यक असलेल्या प्रत्येक चांगल्या कामात सिद्ध करील  (इब्री 13:21) या त्याच्या कधीहि विफळ न होणाऱ्या अभिवचनांमध्यें विसावा घेणे.

दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, देवाच्या सार्वभौम भावी कृपेवर अढळ विश्वास हांच गर्विष्ठपणावर उपाय आहे.