देवाला ओळखूनसुद्धा त्यांनी देव म्हणून त्याचा गौरव केला नाहीं किंवा त्याचे आभार मानलें नाहींत; पण ते आपल्या कल्पनांनी शून्यवत झालें आणि त्यांचे निर्बुद्ध मन अंधकारानें भरून गेलें. (रोम 1:21)
जेव्हा मनुष्याच्या अंतःकरणात परमेश्वरासाठीं कृतज्ञता उसळून येते, तेव्हा आमच्या आशीर्वादाचा समृद्ध स्रोत म्हणून त्याचे गौरव होते. त्याला दाता आणि परोपकारी, आणि त्यामुळें तो किती गौरवी आहे असा त्याचा अंगीकार केला जातो.
पण जेव्हा आम्हांसाठीं परमेश्वराच्या थोर चांगुलपणाविषयी आमच्या अंतःकरणात कृतज्ञता उसळून येत नाहीं, तेव्हा त्याचा शक्यतः असा अर्थ असतो कीं आम्हीं त्याची वाखाणणी करू इच्छित नाहीं; आम्हीं आमचा परोपकारकर्ता म्हणून त्याचा गौरव करूं इच्छित नाहीं.
आणि मनुष्य प्राणी हा स्वभावतः त्यांचा उपकारकर्ता म्हणून उपकारस्तवनाद्वारे परमेश्वराचे आभार मानूं इच्छित नाहीं किंवा त्याचा गौरव करूं इच्छित नाहीं. त्याचे कारण हे कीं आपण जर त्याचा गौरव केला तर मग आमचा स्वतःचा गौरव होत नाहीं, आणि सर्व लोकांस स्वभावतःच परमेश्वराच्या गौरवापेक्षा स्वतःचे गौरव करणें आवडते.
या सर्व कृतघ्नतेचे मुळ म्हणजें स्वतःच्या मोठेपणावर प्रीति करण्यांस प्राधान्य दिलें जाते. कारण खरी कृतज्ञता कबूल करते कीं आम्हास असा वारसा प्राप्त झाला आहे जो आम्हीं स्वतः कमाविलेला नाहीं. आम्हीं असें लंगडे लोक आहोत जें येशू ख्रिस्ताच्या वधस्तंभाच्या आकाराच्या कुबडीच्या आधारे चालतांत. आपण असें पक्षाघाती लोक आहोत जे परमेश्वराच्या कृपेच्या लोखंडी फुप्फुसात क्षणोक्षणी जगत आहोत. आम्हीं स्वर्गाच्या बाबागाडीमध्यें झोपी गेलेलीं बालकें आहोत.
तारणाऱ्या कृपेवाचून, स्वाभाविक वृत्तीच्या मनुष्याला आपण अशा रूपांचे आहों असा स्वतःविषयी विचार करणें आवडत नाहीं : म्हणजें अयोग्य लाभार्थी, लंगडा, पक्षाघाती, एक असहाय बालक. उलट देवच असा आहे असें म्हणत ते त्याच्या गौरवावर दरोडा टाकतांत.
म्हणून, जोपर्यंत मनुष्याला स्वतःचे गौरव करणें आवडते, आणि ‘माझा मी समर्थ आहे’ असें समजतो, आणि आपण पापाच्या असाध्य रोगाने ग्रस्त आहों हे ओळखत नाहीं आणि आपणांस असहाय्य समजण्याचा तिटकारा करतो, तोपर्यंत तो खऱ्या परमेश्वरासाठीं कधीही खरी कृतज्ञता अनुभवू शकणार नाहीं आणि परमेश्वराचे जसे गौरव केलें पाहिजे तसे तो कधीही करणार नाहीं, तर केवळ स्वतःचे गौरव करील.
येशूनें म्हटलें, “निरोग्यांना वैद्याची गरज नसते, तर रोग्यांना असते; मी नीतिमानांना नव्हे तर पाप्यांना पश्घ्चात्तापासाठीं बोलावण्यास आलो आहे” (मार्क 2:17)
येशू अशा लोकांची सेवा करावयास आला नाहीं जे हा आग्रह करतात कीं ते निरोगी आहेत. तो कांहींतरी मोठा कबुलीजबाब मागतो : म्हणजें असें कीं आम्हीं आमचे समर्थ नाहीं हे आम्हीं कबूल करावें. ही गर्विष्ठांसाठीं कुवार्ता आहे, पण ज्यांनी आत्मसंतुष्टतेचे ढोंग त्यागलें आहे आणि परमेश्वराचा शोध करीत आहेत त्यांच्यासाठीं ती मधासारखी गोड वचनें आहेत.